Koko Dunda: het ambachtelijke textiel uit Burkina Faso met unieke motieven
Koko Dunda: textiel uit Burkina Faso met patronen die nooit identiek terugkeren
Sommige stoffen vertellen meteen een verhaal. Koko Dunda, ontstaan in Bobo-Dioulasso in Burkina Faso, is er zo een.
Deze ambachtelijke stof van 100% natuurlijk katoen valt op door haar vrije, bijna schilderachtige patronen. De kleuren lijken als lichtflitsen in de vezels te zijn neergestreken. Pigmenten mengen zich en vloeien uit met een fascinerende spontaniteit, waardoor onvoorspelbare composities ontstaan.
Elk stuk is anders. De pigmenten dringen in het katoen, kruisen elkaar en overlappen, en vormen patronen die nooit exact kunnen worden herhaald.
Juist dat onvoorspelbare geeft Koko Dunda zijn bijzondere karakter.
Een stof die haar oorsprong vindt in Bobo-Dioulasso
Koko Dunda ontstond in Bobo-Dioulasso, een belangrijk cultureel centrum van Burkina Faso en een historisch handelsknooppunt in West-Afrika.
De naam verwijst naar de wijk Koko, waar dit textielvakmanschap zich ontwikkelde en van generatie op generatie werd doorgegeven. In de ateliers worden dezelfde handelingen al lange tijd herhaald: de stof voorbereiden, het materiaal bewerken, kleur aanbrengen en de patronen tevoorschijn laten komen.
In de loop der tijd groeide Koko Dunda uit tot een van de kenmerkende stoffen van het land, geliefd om het expressieve karakter en de vrijheid van de patronen.
Een naam verbonden met de stad
De naam Koko Dunda is verbonden met Koko, een historische wijk van Bobo-Dioulasso vlak bij de centrale markt. De verhalen noemen niet allemaal dezelfde ontstaansdatum, maar situeren de ontwikkeling en overdracht van het vakmanschap in deze stad, waar verftechnieken een belangrijke plaats innemen in het ambachtelijke leven.
Dat verhaal krijgt nog altijd vorm in de ateliers. Stoffen vinden hun weg van hand tot hand, technieken worden doorgegeven en iedere verver ontwikkelt een eigen manier om de kleuren te sturen, delen tegen de verf af te schermen en patronen zichtbaar te maken.
Een ambachtelijke verftechniek
Koko Dunda begint als witte katoenen stof, die volledig met de hand wordt geverfd.
Voordat de pigmenten worden aangebracht, wordt de stof bewerkt, gevouwen, gekreukt of samengedrukt. Zo ontstaan afgeschermde delen waar de kleur zich anders verspreidt.
Wanneer de pigmenten in de vezels trekken, verschijnen geleidelijk organische patronen: kleurspatten, onverwachte overgangen en levendige contrasten.
Na het ontvouwen en drogen onthult elk stuk een unieke compositie.
Een stof die niet te kopiëren is
Anders dan industrieel bedrukte stoffen laat Koko Dunda zich niet standaardiseren.
De kleinste verandering in een vouw, de dichtheid van het katoen of de verspreiding van het pigment beïnvloedt het eindresultaat. Zelfs wanneer de makers dezelfde handelingen herhalen, ontwikkelen de kleuren en patronen zich telkens anders.
Zo wordt elk stuk textiel een unieke creatie, waarbij het onvoorspelbare onlosmakelijk bij het proces hoort.
Vakmanschap dat door ambachtsvrouwen wordt voortgezet
In veel ateliers in Burkina Faso wordt Koko Dunda gemaakt door ambachtsvrouwen die dit vakmanschap in stand houden.
De technieken gaan over van generatie op generatie, vaak binnen families of gemeenschappen. Elke maker ontwikkelt gaandeweg een eigen handschrift en gevoel voor kleur.
Deze stof heeft dus niet alleen een esthetische waarde: ze houdt ook ambachtelijk erfgoed levend en ondersteunt de lokale economie.
Koko Dunda bij Studio Matongé
Bij Studio Matongé begint ons werk met de selectie van kokodunda-stoffen bij onze leverancier. We kiezen welke stoffen DUNDA-tafelkleden of KUMASI-kussenhoezen worden, op basis van hun kleuren, patronen en de toepassing die we voor ogen hebben.
Studio Matongé selecteert de materialen, bepaalt hoe ze worden gebruikt en ontwerpt de producten. De tafelkleden en hoezen worden in Brussel gemaakt door Muliéris, een beschut naaiatelier. Zo verbinden we het vakmanschap van de mensen die de stoffen in Burkina Faso verven met onze kijk op het gebruik en de combinatie van materialen.
Dat past binnen onze aanpak bij het ontwerpen en selecteren: decoratiestijlen samenbrengen met stukken waarmee je een interieur naar je eigen smaak kunt samenstellen.
DUNDA-tafelkleden van kokodunda
Voor DUNDA geeft Studio Matongé de geselecteerde stoffen een plek op tafel. De tafelkleden laten de variaties van het handgeverfde katoen tot hun recht komen en worden gemaakt door Muliéris in Brussel.
Ontdek de DUNDA-tafelkleden van kokodunda
- DUNDA Bougainvillée tafelkleed
- DUNDA Amber Nights tafelkleed
- DUNDA Iris tafelkleed
- DUNDA Lagune tafelkleed
Kies bij het dekken van je tafel een kleur uit het tafelkleed en laat die terugkomen in het servies, of combineer het met effen keramiek en vlechtwerk. Zo verbindt het textiel objecten in verschillende stijlen, helemaal naar jouw smaak.
KUMASI-kussenhoezen van kokodunda en fluweel
Voor KUMASI selecteert Studio Matongé de kokodunda-stoffen en combineert ze met een achterkant van effen katoenfluweel. De hoezen worden door de studio ontworpen en door het naaiatelier Muliéris in Brussel gemaakt. Het contrast tussen het patroon en het fluweel geeft elk stuk karakter en zachtheid.
Ontdek de KUMASI-kussenhoezen van kokodunda en fluweel
- KUMASI Canopée
- KUMASI Savannah
- KUMASI Aurore
- KUMASI Iris
- KUMASI Lagune
- KUMASI Terre Brûlée
- KUMASI Horizon
- KUMASI Nuit Indigo
Op een hedendaagse bank, naast een vintage fauteuil of samen met kussens van linnen en bogolan brengt KUMASI kleuren en texturen bij elkaar. Een terugkerende tint zorgt voor samenhang; een sterker contrast geeft je compositie een uitgesproken karakter.
Wanneer reserveverven leer ontmoet
Koko Dunda is in de eerste plaats een textielambacht. Bij katoen schermen vouwen, kreukels en afbindingen delen van de stof af vóór de opeenvolgende verfbaden. De kleur zoekt haar weg tussen de afgebonden delen. Bij het ontvouwen verschijnen telkens andere lijnen en overgangen.
Bij leerbewerking kan deze beeldtaal op twee manieren worden voortgezet. Echte Koko Dunda-stof kan op het leer worden verlijmd, of het principe van reserveverven kan rechtstreeks op het leer worden toegepast. Bij DEÑC-MITI gebeurt dat laatste: er wordt geen stof op de doos gelijmd en het patroon wordt niet gedrukt.
Het leer wordt eerst voorbereid en licht bevochtigd om het soepeler te maken. Daarna kan het worden gevouwen, gekreukt of vastgezet om afgeschermde delen te creëren die de kleur sturen. Omdat leer slecht tegen langdurige onderdompeling in heet water kan, wordt de verf plaatselijk aangebracht of wordt het leer heel kort in een koud verfbad gedompeld. Vervolgens droogt het in de schaduw en krijgt het een beschermende afwerking die de kleurnuances helpt te behouden.
Ook bij dit proces blijft een deel onvoorspelbaar. De druk van de vouwen, de beweging van de kleur en de nerf van het leer vormen samen een patroon dat niet exact kan worden herhaald.
DEÑC-MITI: van textiel naar voorwerp
Bij DEÑC-MITI ontmoet de beeldtaal van Koko Dunda hout en leer. De doos wordt in Senegal met de hand gemaakt door dezelfde ambachtelijke leerlooier die de door Studio Matongé geselecteerde leren manden vervaardigt. De ronde houten structuur is bekleed met leer, van het deksel tot de binnenkant.
Het patroon wordt met de hand rechtstreeks op het leer aangebracht, met een reserveverftechniek die op dit materiaal is afgestemd. DEÑC-MITI is dus niet gemaakt van Koko Dunda-stof: het leer zelf wordt gevouwen, gedeeltelijk afgeschermd en gekleurd. Dat onderscheid doet recht aan Koko Dunda als textielvakmanschap en laat tegelijk zien hoe die beeldtaal een ander materiaal kan inspireren.
De dozen zijn verkrijgbaar in drie formaten en verschillende kleurcomposities. Elke doos is het exemplaar dat op de foto staat. Verschillen in de plaatsing van het patroon horen bij het voorwerp en maken elk stuk uniek.
Textiel vol leven
In een wereld waar textielproductie vaak naar perfecte herhaling streeft, viert Koko Dunda juist het onvoorspelbare.
Elk stuk draagt de sporen van de handeling, het materiaal en de tijd. Kleurvariaties en spontane patronen worden zo de signatuur van textiel vol leven.
Die eigenheid maakt Koko Dunda vandaag tot een van de meest fascinerende stoffen binnen het West-Afrikaanse textielambacht.
Een collectie waarin kleur centraal staat
Van DUNDA tafelkleden tot KUMASI kussenhoezen: in Koko Dunda blijft het rechtstreekse verven van katoen zichtbaar. Bij DEÑC-MITI wordt de beeldtaal van vouwen, afgeschermde delen en kleuren vertaald naar verfwerk rechtstreeks op leer, met een duidelijk onderscheid tussen de oorspronkelijke stof en het met leer beklede voorwerp.
De collectie Koko Dunda — Textiel en objecten brengt deze stukken samen rond een gedeelde kijk op kleur: kleur die varieert, verschuift en het dagelijks gebruik een ander karakter geeft.
